კანონიერია თუ არა ვიდეოთვალთვალი საქართველოში: რას მოითხოვს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონი

მოკლე პასუხი: დიახ, ვიდეოთვალთვალი საქართველოში კანონიერია. თუმცა კამერა პერსონალურ მონაცემებს ამუშავებს — ჩანაწერზე სახეები ამოსაცნობია, — ამიტომ მოქმედებს საქართველოს კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ". კანონის ახალი რედაქცია 2024 წლის 1 მარტიდან მოქმედებს და ვიდეომონიტორინგის მოთხოვნები მასში უფრო კონკრეტული გახდა. განვიხილოთ, რა უნდა გააკეთოთ, რომ კამერები წესების შესაბამისად მუშაობდეს.

ეს სტატია პრაქტიკული მიმოხილვაა და არა იურიდიული კონსულტაცია. მუხლების ნომრები მითითებულია კანონის ოფიციალური ტექსტის მიხედვით matsne.gov.ge-ზე, რომ ყოველი მტკიცება თავად შეამოწმოთ.

როდის არის ვიდეომონიტორინგი დასაშვები

კანონი ჩამოთვლის მიზნებს, რომლებისთვისაც კამერების დამონტაჟება შეიძლება (მე-10 მუხლის პირველი პუნქტი):

• დანაშაულის თავიდან აცილება და გამოვლენა;

• საზოგადოებრივი უსაფრთხოება;

• პირისა და საკუთრების დაცვა;

• არასრულწლოვანის დაცვა;

• საიდუმლო ინფორმაციის დაცვა;

• გამოცდა და ტესტირება;

• სხვა ლეგიტიმური ინტერესები.

მაღაზიისთვის, ოფისისთვის, საწყობისთვის ან გაცემის პუნქტისთვის, როგორც წესი, შესაფერისია „პირისა და საკუთრების დაცვა". მაგრამ მხოლოდ მიზანი საკმარისი არ არის: ვიდეომონიტორინგი მის პროპორციული უნდა იყოს. კამერა სალაროს ზემოთ ან შესასვლელთან პროპორციულია. კამერა, რომელიც მთელი დღე მაგიდასთან მჯდომ ერთ თანამშრომელს უყურებს, — უკვე სხვა საკითხია.

რა უნდა გააკეთოს ბიზნესმა

მოთხოვნა ოთხია და ყველა ერთ დღეში სრულდება.

1. ვიდეომონიტორინგის შესახებ გადაწყვეტილება წერილობით განსაზღვრეთ. კანონი მოითხოვს, რომ წერილობით განისაზღვროს (მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი):

• რისთვის და რა მოცულობით ხორციელდება ვიდეომონიტორინგი;

• რამდენ ხანს ხორციელდება;

• რამდენ ხანს ინახება ჩანაწერები;

• ვინ და როგორ იღებს მათზე წვდომას, როგორ ინახება და ნადგურდება ისინი;

• როგორ არის დაცული კადრში მოხვედრილი პირების უფლებები.

მცირე ბიზნესისთვის ეს ერთ-ორგვერდიანი შიდა დოკუმენტია. მისი რეგისტრაცია ან ვინმესთან წინასწარ შეთანხმება საჭირო არ არის.

2. გამაფრთხილებელი ნიშანი განათავსეთ. გამაფრთხილებელი ნიშანი თვალსაჩინო ადგილას უნდა იყოს (მე-8 პუნქტი). მასზე უნდა იყოს (მე-9 პუნქტი):

• წარწერა, რომ მიმდინარეობს ვიდეომონიტორინგი;

• კამერის კარგად შესამჩნევი გამოსახულება;

• იმ პირის სახელწოდება და საკონტაქტო მონაცემები, ვინც ვიდეომონიტორინგს ახორციელებს.

ბოლო პუნქტი ყველაზე ხშირად ავიწყდებათ: უბრალოდ სტიკერი „მიმდინარეობს ვიდეოთვალთვალი" კანონის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს.

3. დაიცავით ჩანაწერები და აწარმოეთ წვდომის აღრიცხვა. სისტემა და ჩანაწერები უკანონო წვდომისგან დაცული უნდა იყოს, ყოველი ნახვა კი აღრიცხული — როდის და ვინ გახსნა ჩანაწერი (მე-5 პუნქტი).

4. შენახვის ვადა განსაზღვრეთ. ფიქსირებულ ვადას კანონი არ ადგენს. ჩანაწერები იმდენ ხანს ინახება, რამდენიც მიზნისთვის არის საჭირო, შემდეგ კი იშლება (მე-4 მუხლი). ვადას თავად ირჩევთ და პირველ ნაბიჯში აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში უთითებთ.

სად არის გადაღება აკრძალული

კამერები აკრძალულია გამოსაცვლელ ოთახებში, ჰიგიენისთვის განკუთვნილ ადგილებში და ისეთ სივრცეში, სადაც ადამიანს პირადი ცხოვრების დაცულობის გონივრული მოლოდინი აქვს, ასევე იქ, სადაც ვიდეომონიტორინგი საყოველთაოდ აღიარებულ ზნეობრივ ნორმებს ეწინააღმდეგება (მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტი). ამ დარღვევისთვის ჯარიმა 2,5–3-ჯერ მეტია, ვიდრე ვიდეომონიტორინგის წესების სხვა დარღვევებისთვის.

კამერები და თანამშრომლები

თანამშრომლის სამუშაო სივრცის ვიდეომონიტორინგი მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაშია დასაშვები — როცა მიზნის მიღწევა სხვა საშუალებით შეუძლებელია ან არაპროპორციულად დიდ ძალისხმევას მოითხოვს (მე-3 პუნქტი). ამ შემთხვევაშიც თანამშრომელი წერილობით უნდა იყოს გაფრთხილებული კონკრეტული მიზნის მითითებით (მე-8 პუნქტი). შესასვლელთან განთავსებული ნიშანი ამისთვის საკმარისი არ არის.

პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: კამერა სავაჭრო დარბაზში, საწყობში ან შესასვლელთან ჩვეულებრივი სიტუაციაა. კონკრეტულ სამუშაო ადგილზე მიმართული კამერა კი დასაბუთებასა და წერილობით გაფრთხილებას საჭიროებს.

ხმა ცალკე საკითხია

კანონი ვიდეო- და აუდიოჩაწერას ერთმანეთისგან განასხვავებს და ხმისთვის მოთხოვნები უფრო მკაცრია (მე-11 მუხლი).

ამიტომ, თუ კამერა ხმას იწერს და ამის კანონიერი საფუძველი არ არსებობს, უფრო მარტივი და უსაფრთხოა ხმა კამერის პარამეტრებში გამორთოთ.

თუ კერძო სახლი ან ბინა გაქვთ

კანონი არ ვრცელდება, როცა პირი ვიდეოს მხოლოდ პირადი და საოჯახო მიზნებისთვის იწერს, ბიზნესთან კავშირის გარეშე (მე-2 მუხლი). საკუთარი სახლის ეზოში დამონტაჟებული კამერა, რომელიც თქვენს ნაკვეთს უყურებს, როგორც წესი, ამ შემთხვევას განეკუთვნება.

მრავალბინიანი სახლებისთვის ცალკე წესებია: სადარბაზოსა და საერთო სივრცეში კამერებისთვის საჭიროა მესაკუთრეთა ნახევარზე მეტის წერილობითი თანხმობა, საკუთარ კართან კი კამერა ისე უნდა დამონტაჟდეს, რომ მეზობლების ინტერესები არ დაზიანდეს (მე-10 მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტები). დაწვრილებით — სტატიაში ვიდეოთვალთვალის შესახებ საცხოვრებელ სახლში.

თუ ვინმე ჩანაწერის ნახვას ითხოვს

კადრში მოხვედრილ პირს უფლება აქვს, საკუთარი თავის ამსახველი ჩანაწერის ასლი უფასოდ მიიღოს. პასუხი არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა უნდა გაეცეს, განსაკუთრებულ შემთხვევაში ვადა კიდევ 10 დღით შეიძლება გაგრძელდეს (მე-14 მუხლი). ჩანაწერის წაშლის მოთხოვნაც იმავე 10 სამუშაო დღეში განიხილება (მე-16 მუხლი).

ჯარიმები

ჯარიმები პირდაპირ კანონშია დადგენილი (69-ე მუხლი). თანხა წლიურ ბრუნვაზეა დამოკიდებული: 500 000 ლარამდე თუ მეტი. პირველი დარღვევისთვის ჯარიმის ნაცვლად შეიძლება გაფრთხილება მოგცენ.

დამამძიმებელი გარემოებაა, მაგალითად, იგივე დარღვევის განმეორება ერთი წლის განმავლობაში. ფიზიკური პირებისა და არასამეწარმეო ორგანიზაციებისთვის თანხები ისეთივეა, როგორც 500 000 ლარამდე ბრუნვის მქონე ბიზნესისთვის. კანონის შესრულებას სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აკონტროლებს, რომელსაც პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ფუნქციები გადაეცა.

თუ ჩანაწერები ღრუბელში ინახება

კანონისთვის ღრუბლოვანი სერვისი დამუშავებაზე უფლებამოსილი პირია: ის ჩანაწერებს კამერების მფლობელის დავალებით ინახავს. მასთან წერილობითი ხელშეკრულებაა საჭირო, რომლითაც ის კისრულობს (36-ე მუხლი):

• მონაცემები მხოლოდ მფლობელის მითითებით დაამუშაოს;

• უზრუნველყოს მონაცემების კონფიდენციალურობა და უსაფრთხოება;

• ხელშეკრულების დასრულებისას მონაცემები წაშალოს ან დააბრუნოს;

• მიაწოდოს ინფორმაცია, რომელიც კანონთან შესაბამისობის შესამოწმებლად არის საჭირო.

კიდევ ერთი საკითხია, სად ინახება ჩანაწერები ფიზიკურად. თუ სერვისი მათ საზღვარგარეთ ინახავს, ეს მონაცემების სხვა ქვეყანაში გადაცემაა და კანონი ამისთვის დამატებით პირობებს ადგენს (37-ე მუხლი). OwlCam Cloud ჩანაწერებს საქართველოში მდებარე მონაცემთა ცენტრში ინახავს, ამიტომ ეს საკითხი არ წარმოიშობა.

მოკლედ: საკონტროლო სია

• ვიდეომონიტორინგის მიზანი ლეგიტიმურია, კამერები კი მის პროპორციულია.

• არსებობს წერილობითი გადაწყვეტილება: მიზანი, მოცულობა, შენახვის ვადა, წვდომა, განადგურება.

• თვალსაჩინო ადგილას განთავსებულია ნიშანი კამერის გამოსახულებით, სახელწოდებით და კონტაქტებით.

• ჩანაწერებზე წვდომა შეზღუდულია, ნახვები აღირიცხება.

• გამოსაცვლელ ოთახებში, ტუალეტებში და მსგავს ადგილებში კამერები არ არის.

• თანამშრომლები, რომელთა სამუშაო ადგილზეც ვიდეომონიტორინგი ხორციელდება, წერილობით არიან გაფრთხილებულები.

• ხმა ცალკე საფუძვლის გარეშე არ იწერება.

• ღრუბლოვან სერვისთან ხელშეკრულება გაფორმებულია.

კამერების ან წვდომის აღრიცხვის მოწყობაში დახმარება გჭირდებათ? დაგვიკავშირდით — გეტყვით, როგორ მოაწყოთ ჩანაწერების შენახვა წესების შესაბამისად.